اول این تکه از ترانهی «زیم زیم» را با صدای نوشآفرین گوش کنید و ببینید «نیش» را چطور تلفظ میکند:
بعد همین تکه را با صدای «ولی» (خوانندهی افغانی) گوش کنید و باز هم به تلفظ «نیش» دقت کنید:
زیم زیم (ولی)
نیشِ نوشآفرین، دقیقا صدای «ای» دارد، مثل صدای «ای» در میز و زمین و پنیر.
اما نیشِ ولی صدای «ای» ندارد. به جایش صدایی شبیه به کسرهی کشیده دارد. این صدا را توی آوا نویسی با ē نشان میدهند، یعنی نوشآفرین میگوید nīš و ولی میگوید nēš. (البته ریتمِ ولی کمی تند است و این تفاوت کمی کمرنگ شده. اگر همین ترانه را با صدای احمد ظاهر بشنوید تفاوت تلفظ واضحتر است. من نتوانستم فایلش را پیدا کنم)
ما الان در لهجهی تهرانی، صدای ē نداریم ولی این صدا در خیلی لهجههای زبان فارسی و خیلی از زبانهای ایرانی موجود است و اصولا خیلی از واژههایی که الان برای ما صدای ī دارند، قبلا با ē تلفظ میشدهاند. حتی «ایران» تلفظ میشده ērān
جالب است بدانید که شیر جنگل در قدیم تلفظ میشده šēr و شیر خوراکی تلفظ میشده šīr! یعنی الان این دو کلمه هم یک جور نوشته میشوند و هم یکجور خوانده میشوند، ولی قدیم فقط نوشتنشان یکسان بوده و تلفظشان با هم فرق داشته!
با توجه به این نکته، این چند بیت از مولانا را دوباره بخوانید:
«کار خوبان را قیاس از خود مگیر
گرچه باشد در نوشتن šēr، شیر
آن یکی šērیست اندر بادیه
واندگر شیریست اندر بادیه
آن یکی šērیست کادم میخورد
وان دگر شیریست کادم میخورد»
پرنسس
۲۵ تیر ۸۷ ساعت ۹:۴۴ ق.ظ
واو چه جالب بود ! خیلی خیلی ممنون از این توضیح. آقا وبلاگ تون خیلی پر باره! هر بار میایم چیزای جدید جدید یاد میگیریم.
:دی
( راجع به لپ تاپ فعلا دارم جستجو می کنم ولی ممنون از نظرتون )
راستی ما اون زمان که زنجان بودیم ( با دوستهام ) انقدر ازین آهنگ زیم زیم این ولی خان خاطره داریم خاطره داریم که خدا می دونه …. انقدر با این آهنگ ٍ توی ماشین قر دادیم و خوندیم و رقصوندیم ملت رو که …. وای الان چقدر نوستالژیک شدم من!
سعید
۲۵ تیر ۸۷ ساعت ۱۰:۱۳ ق.ظ
سلام
خیلی مطلب جالبی بود. من کرد هستم. جالب است بدانید کلماتی نظیر شیر (به معنای شیر جنگل) و ایران هنوز هم در کردی دقیقا به همان آوایی که شما گفته اید تلفظ می شود. و همچنین کلماتی دیگری هم هست که دیگر در فارسی کاربرد ندارد. مثلا چند وقت پیش تو سریال دکتر قریب (که به نظر من کار خیلی خوبی از کیانوش عیاری است) به جای واژه هندوانه از “شامی” استفاده می کردند که الان دیگر در فارسی به این معنا مصطلح نیست اما در کردی کرمانشاهی هنوز از همین واژه استفاده می شود.
مرسی
فاطمه
۲۵ تیر ۸۷ ساعت ۲:۴۸ ب.ظ
واسه منم جالب بود. هیچ کدوم از این خواننده ها که مثلا میخوان با” لهجه” ترانه بخونند اصلا به خیلی از اصول توجه ندارند. همین شعر رو لیلا فروهر هم خونده و خیلی راحت خودشو از دردسرهای لهجه دور کرده. حتی خیلی از خواننده ها وقتی میخوان به اصطلاح “بندری” بخونند فقط ریتم و موسیقی رو “بندری” میکنند و با لهجه ی تهرانی میخونند که به نظر من جای تاسف دارد.
محبوبه
۲۵ تیر ۸۷ ساعت ۵:۵۹ ب.ظ
چه چیزا!
راستش این مطلبتون عنوانش منو جلب کرد!آخه همین رو دقیقا لیلا به همراه یه خواننده افغانی میخونن!به همین خاطر برام آشنا وجلب توجه کننده بود.
راستی!خواهر محترمتان مارا نمی بینند بهشون خوش میگذره؟بهشون بگید یه موقه یادی از هم اتاقی قدیمی نکنند ها!!!!!
محبوبه
۲۵ تیر ۸۷ ساعت ۶:۰۴ ب.ظ
راستی!اون نامه ای که آقا سجاد تو بچگی به مادرتون نوشته بودند رو در انظار عمومی افشا نمیکنید؟
چرا؛ به زودی افشا میشه، هنوز متن نامه دستم نرسیده
امیر
۲۵ تیر ۸۷ ساعت ۱۰:۳۹ ب.ظ
خیلی جالب بود. من فکر میکردم این طرز ادای “ای” مخصوص افغانهاست اما الان دارم میشنوم که در لهجه های ایرانی هم وجود دارد.
راستی من به شدت منتظر آموزش خط میخی هستم. چرا درسها رو ادامه نمیدین؟ هر روز سایت شما رو چک میکنم به انتظار درس سیزدهم….
بله امیر جان، مثلا در کردی هم دقیقا همین تمایز بین شیر و شیر وجود دارد
در مورد خط میخی هم چشم، امیدوارم کل مجموعه رو تا آخر مرداد تموم کنم و روی سایت بذارم
محبوبه
۲۶ تیر ۸۷ ساعت ۴:۰۱ ب.ظ
سلام.عیدتون مبارک.
خب…فاطمه خانوم چی براتون خریدن؟راه راهه یا ساده اس؟جوراب رو میگم دیگه!
دقیقا همون چیزی رو خرید که من روز زن براش خریدم
جزیره ( شهرام )
۲۷ تیر ۸۷ ساعت ۸:۵۷ ق.ظ
درود علی جان
علی به یاری یزدان بزرگ دارم وبی رو ایجاد میکنم که بیشتر مطالبش در مورد یکی از قدیمی ترین روستاهای استان فارس هستش، خوشحال میشم در این مورد نظری از شما داشته باشم…
به زودی آدرس این وبلاگ رو بر روی ورد پرس ایجاد میکنم، البته ممکنه یکی دو نویسندهء این وبلاگ از خارج از کشور باشن ولی نویسنده اصلی اش خودمم، نیاز به دانش و خرد شما دوست عزیزم دارم…
پیروز باشید.
شهرام جان،
خوشحال میشم اگه کمکی از دستم بر بیاد
امیر
۲۷ تیر ۸۷ ساعت ۱۰:۵۷ ق.ظ
خیلی ممنون علی آقا. من که از نزدیک نمیشناسمت اما مطمئنم که جزو باحال ترین مهندس های ایران هستی. از علاقه مندیهات، نوشتنت و طرز فکرت خیلی خوشم میاد.
من که بعد از دیدن خودآموزت برای خط میخی کلی به این موضوع علاقه مند شدم و دارم حسابی روش کار میکنم.
امیدوارم همیشه همینجور خلاق و فعال باشی و یه روز از نزدیک باهات آشنا بشم.
ممنونم امیر جان،
امیدوارم به زودی افتخار آشنایی رودررو با شما رو داشته باشم
صالی
۲۸ تیر ۸۷ ساعت ۲:۱۷ ب.ظ
سلام خیلی جالب بود لذت بردیم
ولی امروز حال بدی دارم چون خسرو جونم (خسرو شکیبایی) از پیش ما رفته این ضایعه رو به همه تسلیت می گم
پرنسس
۲۸ تیر ۸۷ ساعت ۳:۵۱ ب.ظ
واو! بابا بالاخره فاطمه خانوم اومدن! میگفتید یه گاوی گوسپندی چیزی جلو پاشون قربونی می کردیم!
:دی
)) :دی
سلام گرم منو بهش برسونید اگه نرسونید مشقلمبه ایی! )
علی آقا من فکر کنم شما و باند تبهکارتون فاطمه خانوم رو توی خونه زندونی کرده بودید. من می دونم. وگرنه پس این همه مدت کجا بودن؟
حالا خدا رو شکر که زنده هستن! من فکر کردم شما سرش رو با گیوتین زدی!!
خوبی فاطمه خانوم؟ مشتاق دیدار بابا
میگم به خدا من فوضول نیستما؟ اما اینجا محبوبه خانوم نوشته که چی کادو گرفتید و اینا من حس کنجکاویم برانگیخته شد که فاطمه خانوم بهتون چی دادن که شما هم مثه همونو بهش دادی؟ یعنی چشم در برابر چشم؟
اینو اگه بهم نگید خیلی بدید!
آهان یه چیزی. راجه به لپ تاپ یه مدل دیدم. خیلی خوشگله . سونی ِ … بعد صصصصصصصصصصصصوووووووورتتتتیییییییییی هم هست. به خدا فکر نکنید گول ظاهرشو خوردم و کور شدما؟؟ :دی
مدلش هست :
VGN_CR 420 E
ببری جان میگن خوبه. شما هم یه نگاهی بیندازید ببینید صورتیش خشنگ تره یا شرابی ش!
بقیه چیزاشو زیاد کاری نداشته باشید
(اگه فاطمه خانوم رو دوباره در خونه محبوس و لپ تاپ رو هم ازشون گرفتید!
sinac
۲ مرداد ۸۷ ساعت ۱۱:۰۳ ب.ظ
بلواقه متوجه شدم فقط یک موضوع برایم مبهم مانده، تلفظ دوگانه (ی) باعث سخت شدن زبان نمیشود؟ مثلا زبان عربی را بنگر که ۱۴ صیغه دارد و مذکر و مونثش جداست و هزار سخن دگر ؛ همچنین زبان فرنگستان یا دیار کفر که آنهم he و she دارد و… حال زبان فارسی را بنگر که وقتی می گویید (او) خیالت راحت است که کاری به جنسیت نداری.
به عبارتی دیگر در زبان عربی و انگلیسی مجلس جداست و در زبان فارسی مجلس خودمونیه و زنونه مردونه قاتیه.
حاشیه رفتم؛ به عبارتی دیگر با بکاربردن تلفظ یکانه (ی) این اختیار را به شنونده می دهیم که خود انتخاب کند.
ناشناس
۲۸ شهریور ۸۷ ساعت ۱۱:۵۲ ق.ظ
خواننده
negar
۸ مهر ۸۷ ساعت ۹:۰۰ ب.ظ
هم آهنگ وهم خود خواننده عسل هستن ilove you valy
فاطمه
۲۵ آبان ۸۷ ساعت ۸:۵۲ ب.ظ
ترانه ای به این زیبایی با لهجه فارسی از زبان یک افغانی واقعا زیباست اولین بارم هست که ترانه ای را از زبان یک افغانی میشنوم و در کل عمرم خواننده ای به این زیبایی ند یده ام هم ترانه و هم خواننده اش واقعا زیباست ولی در مورد نیش نمی دانم چه بگویم مرسی
فاطمه
۲۵ آبان ۸۷ ساعت ۸:۵۷ ب.ظ
کجکی زیباست بی نظیر است از زبان ولی که یک افغانی است با این زیبایی بخواند واقعا زیباست هیچ نظر دیگری ندارم
فاطمه
۶ آذر ۸۷ ساعت ۴:۵۱ ب.ظ
کلمه نیش کژدم در فرهنگ لغت فارسی استعاره از حلقه پایانی متصل به دم کژدم است که نیش کژدم نام دارد
فاطمه
۶ آذر ۸۷ ساعت ۴:۵۴ ب.ظ
دوست داشتنی ترین خواننده love you valy
مریم
۱۷ آذر ۸۷ ساعت ۵:۲۱ ب.ظ
من یک افغان هستم به ولی افتخار میکنم ولی دیگر ایرانی نمی خواند
محمد رضا بارکزهی
۴ شهریور ۸۸ ساعت ۶:۲۵ ب.ظ
من یک افغانی هستم و و لی را خیلی دوست دارم یک ترانه ی ولی را در وبلاگت به نمایش بگذارخیلی ممنونم.
نگین من سایت ولی را می خوا م
۱۰ بهمن ۸۸ ساعت ۲:۰۳ ب.ظ
من عاشق ولی ام اگه می تو نی شمارشو پیدا کنید مرصی من نگین هستم ازاصفهاناگه این کاروکنی ممنونت میشم چون ولی رو واقعا دوست دارم