کجکی ابروت nēš کژدم است!

اول این تکه از ترانه‌ی «زیم زیم» را با صدای نوش‌آفرین گوش کنید و ببینید «نیش» را چطور تلفظ می‌کند:

زیم زیم (نوش آفرین)

بعد همین تکه را با صدای «ولی» (خواننده‌ی افغانی) گوش کنید و باز هم به تلفظ «نیش» دقت کنید:

زیم زیم (ولی)

نیشِ نوش‌آفرین، دقیقا صدای «ای» دارد، مثل صدای «ای» در میز و زمین و پنیر.

اما نیشِ ولی صدای «ای» ندارد. به جایش صدایی شبیه به کسره‌ی کشیده دارد. این صدا را توی آوا نویسی با ē نشان می‌دهند، یعنی نوش‌آفرین می‌گوید nīš و ولی می‌گوید nēš. (البته ریتمِ ولی کمی تند است و این تفاوت کمی کمرنگ شده. اگر همین ترانه را با صدای احمد ظاهر بشنوید تفاوت تلفظ واضحتر است. من نتوانستم فایلش را پیدا کنم)

ما الان در لهجه‌ی تهرانی، صدای ē نداریم ولی این صدا در خیلی لهجه‌های زبان فارسی و خیلی از زبان‌های ایرانی موجود است و اصولا خیلی از واژه‌هایی که الان برای ما صدای ī دارند، قبلا با ē تلفظ می‌شده‌اند. حتی «ایران» تلفظ می‌شده ērān

جالب است بدانید که شیر جنگل در قدیم تلفظ می‌شده šēr و شیر خوراکی تلفظ می‌شده šīr! یعنی الان این دو کلمه هم یک جور نوشته می‌شوند و هم یک‌جور خوانده می‌شوند، ولی قدیم فقط نوشتن‌شان یکسان بوده و تلفظ‌شان با هم فرق داشته!

با توجه به این نکته، این چند بیت از مولانا را دوباره بخوانید:

«کار خوبان را قیاس از خود مگیر
گرچه باشد در نوشتن šēr، شیر

آن یکی šērیست اندر بادیه
واندگر شیریست اندر بادیه

آن یکی šērیست کادم می‌خورد
وان دگر شیریست کادم می‌خورد»

۳۱ Comments

  1. سلمان ۳ مرداد ۱۳۹۴
  2. متین ۱۹ خرداد ۱۳۹۳
  3. سارا ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۱
  4. شراره ۲۳ شهریور ۱۳۹۰
  5. مهرزاد ۶ فروردین ۱۳۹۰
    • mehrdad ۱ آبان ۱۳۹۰
    • mehrdad ۱ آبان ۱۳۹۰
    • رها ۱۳ آذر ۱۳۹۲
  6. mariya ۱۴ آذر ۱۳۸۹
  7. نگین من سایت ولی را می خوا م ۱۰ بهمن ۱۳۸۸
  8. محمد رضا بارکزهی ۴ شهریور ۱۳۸۸
  9. مریم ۱۷ آذر ۱۳۸۷
  10. فاطمه ۶ آذر ۱۳۸۷
  11. فاطمه ۶ آذر ۱۳۸۷
  12. فاطمه ۲۵ آبان ۱۳۸۷
  13. فاطمه ۲۵ آبان ۱۳۸۷
  14. negar ۸ مهر ۱۳۸۷
  15. ناشناس ۲۸ شهریور ۱۳۸۷
  16. sinac ۲ مرداد ۱۳۸۷
  17. پرنسس ۲۸ تیر ۱۳۸۷
  18. صالی ۲۸ تیر ۱۳۸۷
  19. امیر ۲۷ تیر ۱۳۸۷
  20. جزیره ( شهرام ) ۲۷ تیر ۱۳۸۷
  21. محبوبه ۲۶ تیر ۱۳۸۷
  22. امیر ۲۵ تیر ۱۳۸۷
  23. محبوبه ۲۵ تیر ۱۳۸۷
  24. محبوبه ۲۵ تیر ۱۳۸۷
  25. فاطمه ۲۵ تیر ۱۳۸۷
  26. سعید ۲۵ تیر ۱۳۸۷
  27. پرنسس ۲۵ تیر ۱۳۸۷

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *