ما یک دوره همخوانی تاریخ بیهقی داریم که از مهر ۹۹ شروع شده است.

از ۲۰ نفری که عضو گروه اند و کم و بیش منظم در جلسات شرکت می‌کنند، من و امیر حسین قاضی سعیدی و مهرزاد میرزایی قبلا با هم شاهنامه خوانده‌ایم. دیگران هم یا دوستان ما اند یا از این فراخوان توییتری به جمع پیوسته‌اند:

فراخوان توییتری برای جلسات خواندن تاریخ بیهقی

جلسه‌هایمان را، مثل شاهنامه‌ خوانی، روی اسکایپ برگزار می‌کنیم. حالا که اسکایپ امکان ضبط جلسات را هم اضافه کرده زحمت تهیه ویدئوی بیهقی خوانی کمتر شده و احتیاج به نرم‌افزار جانبی نیست.

برای هر جلسه اینجا یک صفحه درست می‌کنم با لینک به ویدئو و متن قسمتی که خوانده‌ایم و نکته‌هایی که به نظرمان جالب آمده است و احیانا لینک به صفحه‌های مرتبط در اینترنت. لینک این صفحه‌ها را در منوی سمت راست (یا پایین صفحه برای کاربران موبایل) ببینید.

تاریخ بیهقی متن هیجان‌انگیزی است و بارها شده که از چه از خود روایت تاریخی و چه از فصاحت و بلاغت بیهقی به وجد آمده‌ایم. مخصوصا وقتی بیهقی به شرح جنگاوری‌ها و رشادت‌های امیر مسعود می‌رسد کلامش اوج می‌گیرد.

سعی می‌کنم در این صفحه علاوه بر گزارش جلسه‌های خودمان، به منابع و مطالب مربوط به تاریخ بیهقی هم لینک بدهم که اینجا تبدیل شود به یک ابزار مناسب برای کسانی که می‌خواهند این متن را مطالعه کنند.

پیوندها

نسخه‌های الکترونیک متن کامل

تصحیح دکتر علی اکبر فیاض چاپ ۱۳۶۴ (نسخه PDF اسکن شده از سایت آرشیو)

چاپ کلکته ۱۸۶۲ (در گوگل بوکز)

کتاب صوتی متن کامل و گزیده

شرح و تفسیر

پادکست‌های تاریخ بیهقی

نسخه‌های خطی تاریخ بیهقی

کتابخانه دانشگاه تهران پنج نسخهٔ خطی این کتاب را در کتابخانه دیجیتال‌ش فهرست کرده است. نسخه‌ها را می‌شود به رایگان بصورت PDF از سایت دانلود کرد. البته باید ثبت نام کنید و عضو شوید و برای هر عضو محدودیت دو دانلود در روز برقرار است.

در کتابخانه مجلس این نسخه‌ها یافت می‌شود. نسخه‌ها را می‌توان بدون نیاز به ثبت نام دانلود کرد. لینک ثابت کتاب‌ها متاسفانه درست کار نمی‌کند ولی با داشتن شماره بازیابی می‌شود کتاب را با جستجوی سایت پیدا کرد.

  • شماره بازیابی ۳۱۳۹
  • شماره بازیابی ۵۵۹۰
  • شماره بازیابی ۸۲۲۲
  • شماره بازیابی ۸۵۰۲
  • شماره بازیابی ۲۲۹

در کتابخانه ملی هم این نسخه‌ها پیدا می‌شود. دانلود نیاز به عضویت دارد ولی بدون عضویت هم می‌شود نسخه‌ها را (با کمی زحمت) روی سایت کتابخانه خواند.

کتاب‌ها درباره تاریخ بیهقی

سعید نفیسی

مرحوم دکتر سعید نفیسی کتابی دارند به نام «در پیرامون تاریخ بیهقی» که در آن بخش‌هایی از متون تاریخی فارسی که به این متن ارجاع داده‌اند را نقل کرده‌اند. با توجه به این که بسیاری از این ارجاع‌ها به بخش‌های از دست رفتهٔ کتاب است، با خواندن آن می‌توان تصویری از آن بخش‌ها به دست آورد. نسخهٔ اسکن شدهٔ این کتاب را می‌توان از این آدرس دانلود کرد:

پیرامون تاریخ بیهقی – سعید نفیسی – جلد اول
پیرامون تاریخ بیهقی – سعید نفیسی – جلد دوم

احسان طبری

احسان طبری خیلی به تاریخ بیهقی علاقه داشته است و از او کتابی با عنوان «ابوالفضل بیهقی و جامعهٔ غزنوی» منتشر شده است. غیر از این، دستنویس‌های او در حاشیه نسخهٔ تاریخ بیهقی کتابخانه‌اش هم خواندنی است ولی در دسترس عموم نیست.

درس‌گفتارهای شهر کتاب

شهر کتاب، از مهر ۱۳۹۱ بمدت یک سال تقریبا هر هفته درس‌گفتارهایی درباره این کتاب برگزار کرده است که کار ارزشمندی است. من هنوز فایل صوتی یا تصویری از این درس‌گفتارها پیدا نکرده‌ام. گزارش ۴۵ جلسه به روایت خانم آناهید خزیر در سایت شهر کتاب موجود است.
پیوند به بعضی جلسه‌ها:
جوان‌هایی که با خواندن شاملو بیهقی می‌خوانند (محمد علی سپانلو)
نقش غلامان در تاریخ بیهقی (دکتر محمد دهقانی)
واقعه بوبکر حصیری (دکتر محمد دهقانی)
بلاغت در نامه‌های تاریخ بیهقی (دکتر معصومه موسایی)

درباره ابوالفضل بیهقی

دکتر سعید نفیسی در مقدمه چاپ دوم کتاب پیرامون می‌گوید: «در احوال و آثار ابوالفضل بیهقی مباحث بسیار شده و بهترین مقالاتی که در این باب انتشار یافته است …» به این مقاله‌ها اشاره می‌کند:

مقاله از دکتر رضازاده شفق در مجله ارمغان: ابوالفضل بیهقی و تاریخ بیهقی

مقاله از دکتر عباس اقبال آشتیانی در همان مجله: تاریخ بیهقی

منابع دیگر

یک نسخه دیجیتال از متن کامل به تصحیح دکتر خطیب رهبر پیدا می‌شود که شرح واژه‌ها و معنی بیت‌ها را هم دارد ولی متاسفانه صفحه‌بندی‌اش کمی به هم ریخته است و همین به هم ریختگی کمی استفاده را مشکل می‌کند (جلد اولجلد دومجلد سوم). بعضی از سایت‌ها نسخه Word این ویرایش را هم دارند.

برنامه تماشا در شبکه بی‌بی‌سی فارسی یک برنامه کوتاه یازده دقیقه‌ای درباره بیهقی و تاریخش دارد: نگاهی به تاریخ بیهقی. در این برنامه با ادموند بازورث و اسماعیل خویی گفتگو شده است.