فارسی باستان – ۶ – نکات پایانی خط

توجه:
خودآموز خط میخی فارسی باستان به آدرس تازه منتقل شده است و این صفحه دیگر به روز نمی شود. برای دسترسی به تازه ترین ویرایش روی این لینک کلیک کنید: «آموزش خط میخی فارسی باستان»

این آخرین قسمت از درس‌های آموزش فارسی باستان است که به خط مربوط می‌شود. با دانسته‌هایی که در این درس ارائه می‌شود، دیگر می‌توانید کتیبه‌های فارسی باستان را روخوانی کنید و آماده شوید که قسمت سخت کار، یعنی فهمیدن معنی کتیبه‌ها را آغاز کنید.

اندیشه‌نگارها (کوته‌نوشت‌ها

ایده‌ی کوته‌نوشت یا Acronym از زمان کوروش و داریوش وجود داشته. در کتیبه‌های هخامنشی، واژه‌هایی مثل شاه، اهورامزدا و چند واژه‌ی دیگر خیلی تکرار شده است. برای صرفه‌جویی در وقت و سنگ، به تدریج برای این واژه‌ها علامت‌های اختصاصی به وجود آمده. جالب است که در هیچ‌کدام از کتیبه‌های داریوش چنین علامت‌هایی نیست و انگار تنبلی از نسل‌های بعد به شاهان هخامنشی هم سرایت کرده!

به هر حال این شش علامت هم در خط میخی فارسی باستان وجود دارد که هر کدام نشانگر یک کلمه هستند:

واژه

علامت

کلید

اهورامزدا

W

W

اهورامزدا (مکرر)

خدا

شاه

Q

Q

کشور

(۱۱(۱

)۱۱)۱

زمین

e

e

همانطور که می‌بینید، فونت پارسوماش علائم مربوط به سه‌تا از این کوته‌نوشت‌ها را ندارد. البته کوته‌نوشت مربوط به کشور را می‌شود با کلید‌های پرانتز بسته و عدد ۱ ساخت.

اعداد

سیستم عددنویسی فارسی باستان شبیه رومی است. یعنی عدد صفر نداریم، برای اعداد پایه علامت‌هایی وجود دارد، اعداد دیگر از جمع اعداد پایه به وجود می‌آیند.

در جدول می‌بینید که فونت پارسوماش یک نقص دیگر هم دارد: علامت عدد ۱۰۰ را ندارد. شکل عدد ۱۰۰ در خط میخی در علامت مربوط به ۱۲۰ نشان داده شده است. اگر علامت ( را که مربوط به ۲۰ است از ۱۲۰ ({) حذف کنیم، چیزی که باقی می‌ماند (یک میخ عمودی و دو افقی که از تیزی به هم چسبیده‌اند) علامت ۱۰۰ به دست می‌آید.

عدد

نمایش

کلید(ها)

۱

۱

۱

۲

۲

۲

۳

۱۲

۱۲

۴

۲۲

۲۲

۵

۲۲۱

۲۲۱

۶

۲۲۲

۲۲۲

۷

۲۲۲۱

۲۲۲۱

۸

۲۲۲۲

۲۲۲۲

۹

۲۲۲۲۱

۲۲۲۲۱

۱۰

۰

۰

۱۱

۰۱

۰۱

۱۲

۰۲

۰۲

۱۳

۰۲۱

۰۲۱

۱۴

۰۲۲

۰۲۲

۱۵

۰۲۲۱

۰۲۲۱

۱۶

۰۲۲۲

۰۲۲۲

۱۷

۰۲۲۲۱

۰۲۲۲۱

۱۸

۰۲۲۲۲

۰۲۲۲۲

۱۹

۰۲۲۲۲۱

۰۲۲۲۲۱

۲۰

(

)

۳۰

۰۰۰

۰۰۰

۴۰

((

))

۵۰

۰((

۰))

۶۰

(((

)))

۷۰

۰(((

۰)))

۸۰

((((

))))

۹۰

۰((((

۰))))

۱۰۰
۱۲۰

{

}

خوب، با این دانسته‌ها


۳ Comments

  1. ali ۱۹ شهریور ۱۳۸۸
  2. میلاد ۱۳ تیر ۱۳۸۸
  3. داود ۱۰ فروردین ۱۳۸۸

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *